AYOLLAR, TINCHLIK VA XAVFSIZLIK INDEKSI (Women, Peace and Security Index)

  Indeks uchta asosiy indikatorni va 11 ta subindikatorlarni o’z ichiga oladi:

• INKLYUZIYA
• ADOLAT
• XAVFSIZLIK

  Bu uchta o’lchovning har biri uchun hisoblangan pastki indekslarning geometrik o’rtacha qiymati sifatida baholanadi, har bir subindeks esa har bir o’lchov uchun normallashtirilgan ko’rsatkichlarning o’rtacha arifmetik qiymatidir. Har qanday indeksni baholash zarur bo’lgan ikki bosqichda olib boriladi: normallashtirish va agregatsiya (yig’ish)

  Normallashtirish bosqichi ma’lumotlarni ko’rsatkichlar bo’yicha taqqoslash imkonini beradi, shuning uchun ma’lumotlar mazmunli tarzda birlashtirilishi mumkin. Barcha ko’rsatkichlarni yuqori yoki past qiymatlar doimiy ravishda natijaning yaxshiroq yoki yomonroq ekanini anglatadigan tarzda o’zgartirish kerak. Odatda yondashuv – bu asl qiymatlar to’plamini 0 dan 1 gacha (yoki 0 dan 100 gacha) oraliqqa qaytarishni, 0 eng yomon ko’rsatgichni va 1 (100) eng yaxshisini bildiradi. GATH  indeksining ko’pgina ko’rsatkichlari tabiiy ravishda 0 dan 100 gacha hisoblanadi, xususan, foizlar sifatida taqdim etilganlar (moliyaviy qamrov, bandlik, uyali telefondan foydalanish, qonuniy ayblovning yo’qligi, yaqin sherik va jamoat xavfsizligi) shunday hisoblanadi. Indeksni hisoblashda ko’p yillik ta’lim ko’rsatkichini belgilashda 15 yillik maksimal qiymat ishlatiladi va parlament vakili uchun 50 foizlik ko’rsatgichdan foydalaniladi. Uyushgan zo’ravonlik uchun maksimal 50 ta o’lim holatidan foydalaniladi. Masshtablash taqsimotning ikkala tepa qismidagi chegaralarni (maqsadlarni) va ekstremal qiymatlarni (chet qiymatlarni) tanlashga qaratilgan. Agar indikator uchun kuzatilgan ma’lumotlar diapazoni keng bo’lsa, indikator kattaroq yashirin vaznga ega bo’ladi, bu tayinlangan aniq vazn bilan birgalikda indikatorning GATH indeksiga nisbiy hissasini aniqlaydi. Yuqori va pastki chegaralarni o’rnatish noto’g’ri o’zgaruvchanlikni kamaytirishi mumkin, ammo bu ehtiyotkorlik bilan amalga oshirilishi kerak. Indeksning kichik indekslar va asosiy indekslarning qiymatlariga ko’rsatgichlariga tashqi omillarni  haddan tashqari ta’sir qilishiga yo’l qo’ymaslikka harakat qilinadi.

  Agregatsiya (Yig’ish) GATH indeksidagi ko’rsatkichlar va o’lchovlar yaxlit, bo’linmas va teng darajada muhim hisoblanadi. Shuning uchun inklyuzivlik, adolat va xavfsizlikka teng qiymat hamda ushbu uch o’lchov doirasidagi har bir ko’rsatkichga teng qiymat beriladi. Agregatsiya ikki bosqichda amalga oshiriladi. Birinchidan, normallashtirilgan ballar har uch o’lchov bo’yicha GATH indeksiga birlashtirilishidan oldin har bir o’lchovga birlashtirildi. Arifmetik o’rtacha ko’rsatkichlar har bir o’lchov ichidagi ko’rsatkichlarni yig’ish uchun ishlatiladi, chunki ko’rsatkichlarni bir-birini to’ldiruvchi deb hisoblash mumkin. O’lchovdagi har bir indikatorning nisbiy vazni ushbu o’lchovdagi ko’rsatkichlar soniga teskari proporsionaldir.