GLOBAL AYOLLAR YETAKCHILIGI TASHABBUSI (The global women’s leadership initiative – GWLI)
GLOBAL AYOLLAR YETAKCHILIGI TASHABBUSI (The global women’s leadership initiative – GWLI)
Ayollar dunyo aholisining yarmini tashkil qiladi va davlat, xususiy sektor va fuqarolik jamiyatida yetakchilikning eng yuqori pog‘onasida ko‘rinmaydi. Bu global yetakchilik tanqisligi ayollarni muzokaralar stoliga o‘tkazishi mumkin bo‘lgan asosiy nuqtai nazarlar va aniq qarashlarni yaxshiroq tushunishga to‘sqinlik qiladi va o‘zgartiruvchi va amaliy qarorlar qabul qilish uchun samarali jarayonlardan foydalanishga to‘sqinlik qiladi. Uilson markazidagi Global Ayollar Liderligi Tashabbusi (GWLI) yetakchilik rollarida kuchli muvozanatni o‘rnatish uchun noyob platforma bo‘lib, ayollarning yetakchilik qilishlari kerak bo‘lgan ko‘nikma va vositalar bilan ta’minlaydi, hozirgi va rivojlanayotgan liderlar o‘rtasida kuchli murabbiylikni o‘rnatishga yordam beradi va barcha sohalardagi muhim muammolarning profili, shuningdek, inklyuziv siyosat va tadqiqotlarni rag‘batlantiradi. Tadqiqotga asoslangan o‘quv dasturlarini taklif qilish, tarmoq o‘rnatish, dialogni rag‘batlantirish va barcha sektorlar bo‘ylab etakchi ayollarni bog‘lash orqali GWLI keyingi avlod ayol-yetakchilarini ilhomlantirish va kuchaytirishni maqsad qilib olgan.
Global Ayollar Liderligi Tashabbusi (WGLI) butun dunyodagi ayollarni o‘z jamoalarida, ishda va uyushmalarda muvaffaqiyatli lider bo‘lishga ilhomlantiradi va o‘rgatadi. Global Ayollar Liderligi Tashabbusi ayollar hayotini o‘zgartiruvchi dasturlarni amalga oshirish va ta’sir doirasini kengaytirish uchun mahalliy va xalqaro miqyosdagi hamkorlar bilan ishlaydi. Seminarlar, vositalar, ekspert bilimlari va yakkama-yakka murabbiylik ayollarga turli sohalarda yetakchilik qilish uchun zarur bo‘lgan ishonch va ko‘nikmalarga ega bo‘lishga yordam beradi. Global Ayollar Liderligi Tashabbusi ayollarning huquqlari muhim deb hisoblaydi va ayollarning kelajak rahbar avlodlarini shakllantiradi.
Global Ayollar Liderligi Tashabbusi ayollarga ko‘proq va mazmunli yetakchilik va kuchni taqdim etishga intiladi va turli manfaatdor guruhlarini umumiy platformada birlashtirish bo‘yicha ishonchlilik ta’minlanadi. Global Ayollar Liderligi Tashabbusi yig‘ilish, tarmoq o‘rnatish, ta’lim va tadqiqotlar orqali ayollarning muloqot qilishlari, ishtirok etishlari va qaror qabul qilish jarayonlarini o‘zgartirishi mumkinligini ta’minlaydi.
Uilson markazining “Davlat xizmatidagi ayollar” loyihasi (WPSP) davlat xizmatidagi bo‘shliqni bartaraf etishga qaratilgan. WPSP 2011-yilda AQSh Davlat kotibi Hillari Klinton tomonidan Davlat departamenti va AQShning besh nafar ayollar kolleji oʻrtasida hamkorlik sifatida tashkil etilgan. U butun dunyo bo‘ylab 90 ta ilmiy muassasalarni, davlat tuzilmalarini, ko‘p tomonlama agentliklar va xususiy korporatsiyalarni qamrab oldi. Kontekstli treninglar va trenerlar tarmog‘i, ikki tomonlama va tengdoshlarning maslahati va tadqiqotni katalizatirlash orqali WPSP davlat xizmatining barcha sohalarida ayollarning to‘liq va teng ishtirokini rivojlantirishga qaratilgan.
Global Ayollar Liderligi Tashabbusi o‘z oldiga WPSP 50/50 maqsadni qo‘ydi. 2050-yilga kelib barcha darajadagi davlat lavozimlarining 50 foizini ayollar egallaydi. Bugungi kunga qadar “Davlat xizmatida ayollar” loyihasi doirasida dunyoning barcha mintaqalaridan 1000 ga yaqin yetib kelayotgan yetakchi ayollar o‘qitildi. WPSP institutlari va dasturlari ayollarning davlat siyosati va qarorlar qabul qilishdagi ishtirokini ta’minlash uchun davlat vazirliklari, ta’sis assambleyalari va mintaqaviy hukumatlararo tashkilotlarga taqdim etilgan milliy harakat rejalari va siyosat bo‘yicha tavsiyalarni ishlab chiqishga olib keldi.
Global ayollar yetakchiligi tashabbusi davlat xizmati, xususiy tadbirkorlik va fuqarolik jamiyatida yetakchilikni ta’minlovchi, o‘z mamlakatlari va hamjamiyatlariga sarmoya kiritadigan hamda global yechimlarni ishlab chiqish usullarini o‘zgartiruvchi ayollar yetakchi avlodini shakllantirishga intiladi. Keyingi bir necha yil ichida GWLI butun dunyo bo‘ylab hamkorlik va integratsiyani rivojlantirish va o‘z ta’lim dasturlari orqali paydo bo‘lgan yetakchi ayollar bilan baham ko‘rish orqali o‘z ta’sirini kengaytirishga intiladi.
Global Ayollar Yetakchiligi tashabbusi (GWLI) ayollarning siyosatda yetakchilik vakilligini oshirishga qaratilgan keng qamrovli tashabbusi bo‘lib, u 2050-yilga borib dunyo yetakchilarda ayollar ulushi 50 foizga yetqazishni asosiy maqsad qilgan. Xalqaro tahliliy indeksning 3 ta asosiy ustunlar asosida faoliyat olib boradi: Pathways (Yo’l ochish), Positions (Lavozimlar) va Power(Hokimiyat). “Pathways” ustuni ayollarning yetakchilikka kirish yo‘llarini tahlil qiladi, unda ayollarning ta’lim va ko‘nikmalar darajasi, mehnat bozoridagi ulushi, diskriminatsiyasiz ishga olish va teng haq to‘lash qonunlari, onalik-otalik ta’tili siyosati hamda siyosiy partiyalardagi kvotalar kabi omillar ko‘rib chiqiladi. “Positions” (Lavozimlar) ustuni esa ijro, qonunchilik, sud hokimiyati, davlat boshqaruvi va milliy xavfsizlik sohalaridagi ayollar ulushini, xususan, yuqori hamda quyi lavozimlarda necha foizi ayollar ekani va bu ko‘rsatkichning milliy va mahalliy darajadagi farqlarini o‘lchaydi. Ustunlarning uchinchisi “Power”(Hokimiyat) lavozimdagi ayollar qanchalik real ta’sirga ega ekanini baholaydi va bu borada konstitutsiyaviy vakolatlar, jamoatchilikning ayol rahbarlarni qabul qilishi, ayollarning an’anaviy “yumshoq” portfellarga qamalib qolishi va davlat boshqaruvi sifatiga oid ko‘rsatkichlar hisobga olinadi. Har bir indikator 0 dan 5 gacha shkalaga normallashtiriladi, (Lavozimlar) ustuni uchun 50 foiz ulush eng yuqori ball deb olinadi. Keyin klaster ballari va ustun ballari o‘rta qiymatga keltirilib, 0–100 oralig‘ida yakuniy ball hisoblanadi; ma’lumot yetishmasligi holatlarida yo’qori ballar qayta taqsimlanadi.
Indeks natijalari “Balancing Leadership Chart” orqali talqin qilinadi. Ushbu grafik ayollar yetakchiligining ikki muhim o‘lchovini bir vaqtning o‘zida ko‘rsatadi. Grafikning vertikal o‘qi “glass walls”, ya’ni ayollarning turli funksional sohalar bo‘ylab qanchalik keng tarqalganini ifodalaydi. Gorizontal o‘q esa “glass ceilings” tushunchasiga asoslanib, ayollarning eng yuqori qaror qabul qilish pog‘onalariga qay darajada ko‘tarilganini aks ettiradi. Shu ikki ko‘rsatkich kesishgan nuqtada mamlakat yoki tizimdagi ayollar yetakchiligining umumiy holati aniqlanadi.
Mazkur grafik asosida ayollar yetakchiligi 4 ta tipik ko’rsatgichda qayta ajratiladi:
1.Balanced Parity(muvozanatli paritet) Ayrim tizimlarda ayollar yuqori lavozimlarda ham, turli soha va funksiyalar bo‘yicha ham keng vakillik qiladi. Bu holat muvozanatli paritet sifatida talqin qilinadi va u yetakchilikda gender tengligiga eng yaqin model hisoblanadi.
2.Siloed Parity(izolyatsiyalashgan paritet) ayollar rahbar sifatida mavjud bo‘lsa-da, ularning faolligi asosan sog‘liqni saqlash, ta’lim, ijtimoiy himoya kabi an’anaviy ravishda “ayollarga xos” deb qaraladigan sohalar bilan cheklanib qoladi. Bu izolyatsiyalashgan paritetni anglatadi va ayollarning strategik va kuchli sohalarga kirishi cheklanganini ko‘rsatadi.
3.Flat Parity(yassi paritet) ayollar turli funksiyalar bo‘yicha asta-sekin ko‘rina boshlaydi, biroq eng yuqori lavozimlarga chiqish jarayoni sekin kechadi. Bu yassi yoki tekis paritet deb ataladi va u ayollar uchun “shisha shift” to‘siqlari hanuz kuchli ekanidan dalolat beradi.
4.Pursuing Parity(tenglikka erishish yo‘lida bo‘lgan paritet) ayrim mamlakat va tizimlarda ayollar yetakchiligi hali shakllanish jarayonida bo‘ladi. Bu holatda ayollar ham yuqori lavozimlarga chiqishda, ham funksiyalar bo‘yicha kengayishda sust harakat qiladi. Bunday vaziyat tenglikka erishish yo‘lida bo‘lgan paritet sifatida baholanadi va u gender tengligi sari davom etayotgan o‘tish bosqichini ifodalaydi.
Bu yondashuv ayollar soni bilan birga, ularning imkoniyatlari va ta’sir ekotizimini ham ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan.