AYOLLAR IMKONIYATLARI INDEKSI (The Female Opportunity Index)
AYOLLAR IMKONIYATLARI INDEKSI (The Female Opportunity Index)
Ayollar imkoniyatlari indeksi(The Female Opportunity Index) 2020-yilning 20-noyabridan boshlab N26(Yevropadagi raqamli bank) tomonidan tashkil etilgan va dunyoning 100 ta mamlakatida hukumat, korporatsiyalar, STEM va tadbirkorlik sohalarida rahbarlik lavozimlarida ayollar erishgan yutuqlar, shuningdek, ta’lim olish va ota-ona ta’tillari kabi muvaffaqiyatni ta’minlovchi omillarni ko‘rib chiquvchi gender tengligi tahlilini olib boradi.
Indeks dunyoning barcha qit’alaridan 100 ta davlatni tanlab, ish joyidagi ayollarga oid ma’lumotlarni taqqoslaydi. Gender tenglik darajasini aniqlash uchun, birinchi navbatda, 1970-yildan beri mamlakatni necha yil davomida ayol boshqarib kelayotganini, hukumat yoki parlament lavozimlarida ishlagan ayollarning umumiy soni oʻrganib chiqiladi. Shuningdek, qaysi davlatlar ayollarning yetakchilik imkoniyatlari va yutuqlarini qo‘llab-quvvatlashga yordam berishini aniqlash uchun rahbarlik lavozimlarida ishlaydigan ayollarni, shuningdek, har bir mamlakatdagi ayol tadbirkorlar haqidagi ma’lumotlar ko‘rib chiqiladi. Odatda, erkaklar ustunlik qiladigan STEM sohalarida fan, texnologiya, muhandislik va matematikadagi ayollar ulushi hisobidan baholanadi. Bunda, shuningdek, davlatlarda faol o‘qiyotgan va o‘qishni tugatgandan so‘ng ushbu sohada amalda ishlayotgan ayollarning foiziga ham e’tibor qaratilib, har bir mamlakatda o‘rtacha ish haqi va genderga qarab ish haqi farqini o‘rganib chiqiladi.
Ayollar Imkoniyatlari Indeksi ayollarning ta’lim olish imkoniyatining muhim ko‘rsatkichi va imkoniyati omili bo‘lib, ma’lumotlarni ayollarning ajralish huquqi, ish joyidagi kamsitilishga qarshi qonunlar va boshqalar orqali o‘rganish bilan to‘ldiriladi. Shu bilan birga, mamlakatda ruxsat etilgan tug‘ruq ta’tilining muddati ham indeksni aniqlash indikatori sifatida kiritilgan.
AYOLLAR IMKONIYATLARI INDEKSI
2021-yilgi Ayollar Imkoniyatlari indeksi 100 ta davlatda ayollar yetakchiligi, boshqaruvi va tadbirkorlik sohasidagi yutuqlari, shuningdek, ayollarning ta’lim olish va ota-onalik taʼtillaridan foydalanishi borasidagi yutuqlarni tahlil qiladi va taqqoslaydi. Ish joyidagi ayollar to‘g‘risida taqqoslanadigan ma’lumotlar mavjudligi hamda Jahon Iqtisodiy Forumining Global Gender Gap Report 2020-hisobotiga kiritilgan mamlakatlar tanlab olingan. Yakuniy indeks ayollarning teng huquqliligi va yutuqlarini qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha eng ko‘p ilg‘orlik ko‘rsatgan, shuningdek, bu masalada hali ishlar qilinishi kerak bo‘lgan mamlakatlarni aniqlaydi.
Davlatlarning global indeksi mamlakatdagi ayollarning muvaffaqiyati, tengligi va qo‘llab-quvvatlanishini o‘lchaydigan to‘qqiz omilni o‘z ichiga oladigan to‘rtta toifadan iborat:
1.Siyosiy rahbarlik:
- ayol hukumat rahbarlari (1970 – 2020-yillar);
- hukumatdagi jami ayollar (ball).
- Karyera:
- menejmentdagi ayollar (ball);
- tadbirkorlik bilan shug‘ullanuvchi ayollar (ball);
- STEMdagi ayollar (ball).
- To‘lov tengligi:
- ish haqi darajasi va gender ish haqi farqi (ball).
- Qo‘llab-quvvatlash:
- ayollarning ta’lim olish imkoniyati;
- ayollar qonunchiligi (ball);
- onalik ta’tili (kun).
Har bir omil baholanadigan va o‘rtacha baholanadigan bir yoki bir nechta ko‘rsatkichlardan iborat. Hisoblash tenglamasi quyidagicha ko‘rinadi:
z-ball = x – o‘rtacha (X). Standart og‘ish (X) x – ms dan qisqa
Pastroq qiymat yaxshiroq bo‘lgan ustunlar uchun ball teskari bo‘ladi, shuning uchun yuqori ball har doim yaxshi bo‘ladi:
Teskari z-ball = -1 * x – o‘rtacha (X).
Standart og‘ish (X) qisqaroq -1 * x – mc.
Ma’lumotlar shkala bo‘yicha normallashtiriladi [50–100], bu yerda 100 eng yaxshi balldir. Shu sababli, ball qanchalik yuqori bo‘lsa, indeksdagi boshqa shaharlarga nisbatan shahar/mamlakat ushbu omil bo‘yicha shunchalik yaxshi o‘rin egallaydi. Amaldagi formula minimal va maksimal normallashtirishdir:
ball = (100-50) *x – min(X)max(X) – min(X)+50
Yakuniy ball barcha ko‘rsatkichlar bo‘yicha o‘rtacha og‘irlikdagi ballar yig‘indisini hisoblash yo‘li bilan aniqlanadi. Barcha omillar so‘nggi mavjud ma’lumotlarga asoslanadi.
Please wait while flipbook is loading. For more related info, FAQs and issues please refer to DearFlip WordPress Flipbook Plugin Help documentation.