GLOBAL GENDER TAFOVUTI 2024-YILGI INDEKSIDA XORIJIY MAMLAKATLARNING YUTUQLARI VA O’ZGARISHLARI TAHLILI

Gender tenglikni mamlakatlar kesimida baholab beruvchi muhim indekslardan biri bu «Global Gender Gap Index» hisoblanadi. Ushbu indeks mamlakatlarning gender tengligini o’lchash uchun mo’ljallangan bo’lib, 2006-yildan boshlab Jahon iqtisodiy forumi tomonidan nashr etilib boriladi. Indeks “mamlakatlarda mavjud resurslar va imkoniyatlarning haqiqiy darajasini emas, balki mamlakatlardagi resurslar va imkoniyatlardan foydalanishdagi gender farqini o’lchash”ga mo’ljallangan. Yuqori rivojlangan mamlakatlar yuqori ballga ega bo’lishi shart emas. Indeks bo’yicha ballarni aniqlashda qo’llaniladigan metodologiya erkaklar ayollarga nisbatan noqulay bo’lgan vaziyatlarni «teng» deb hisoblash uchun mo’ljallangan.

Islandiya:

Islandiya 2024-yilda ham gender tengligi indeksida birinchi o’rinni egalladi. Bu mamlakat 93.5% gender farqini yopishga muvaffaq bo’lgan va bu ko’rsatkichni 15 yildan ortiq davomida saqlab kelmoqda. Islandiya nafaqat iqtisodiy, balki siyosiy va ijtimoiy sohalarda ham gender tengligini ta’minlash bo’yicha yetakchi bo’lib qolmoqda. Islandiya gender farqini kamaytirish uchun qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Quyida ushbu mamlakatning gender tengligini ta’minlash bo’yicha olib borgan asosiy siyosiy tadbirlari haqida ma’lumotlar keltirilgan. Islandiya 2000-yilda joriy etilgan ota-onalik ta’tili tizimiga ko’ra, yangi ota-onalar uchun ta’tilning uch oyini onaga, uch oyini otaga va qolgan uch oyini esa ota-ona o’rtasida taqsimlanishi kerak bo’lgan qilib belgilagan. Bu ota-onalarning bolalarga teng darajada g’amxo’rlik qilishini rag’batlantiradi va ayollarning mehnat bozorida faolligini oshiradi. 2010-yilda Islandiyada davlat va xususiy kompaniyalarda, shuningdek, siyosiy partiyalar va davlat tashkilotlarida gender kvotalari joriy etildi. Bu qoidaga ko’ra, direktorlar kengashlarida kamida 40% ayollar yoki erkaklar bo’lishi kerak. Bu chora ayollarni rahbarlik lavozimlariga ko’tarilishiga ko’maklashdi. Islandiya 2018-yilda dunyoda birinchi bo’lib ish beruvchilardan ayollar va erkaklar o’rtasida teng maosh to’lashni talab qiluvchi qonunni qabul qildi. Bu qonunga muvofiq, 25 yoki undan ortiq xodimi bo’lgan har bir kompaniya va davlat tashkiloti har ikki yilda bir marta teng maosh to’layotganliklarini isbotlovchi sertifikat olishlari kerak. Islandiyada bolalar bog’chalari va maktablarda gender tengligini targ’ib qiluvchi ta’lim dasturlari joriy etilgan. Ushbu dasturlar bolalarga teng huquqlar va imkoniyatlarni targ’ib qilishga yo’naltirilgan. Islandiya hukumati ayollar uchun maxsus qo’llab-quvvatlash dasturlarini joriy etgan. Bunga ayollarni tadbirkorlikka jalb qilish va ularga moliyaviy yordam ko’rsatish kiradi. Islandiyada ayollarni siyosiy partiyalarga jalb qilish va ularni saylovlarda ishtirok etishga rag’batlantirish siyosati kuchaytirildi. Natijada, Islandiyada ayollar siyosiy lavozimlarda kengroq vakillikka ega bo’lishdi, jumladan, bosh vazirlik va parlamentda.

Finlandiya:

Finlandiya 2024-yilda gender tengligi bo’yicha dunyoda ikkinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 87.5% gender farqini yo`qotishga erishgan. Bu ko’rsatkich mamlakatning iqtisodiy va ta’lim sohalarida ayollarga imkoniyatlar yaratishga qaratilgan uzoq muddatli siyosati tufayli erishilgan. Finlandiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Quyida ushbu mamlakatning gender tengligini yaxshilash yo’lidagi asosiy qadamlaridan ba’zilari keltirilgan. Finlandiya o’zining gender tengligi to’g’risidagi qonunlarini bir necha bor yangiladi va mustahkamladi. 1986-yilda qabul qilingan Gender tengligi to’g’risidagi qonun, ayollar va erkaklar o’rtasida teng imkoniyatlarni ta’minlash va kamsitishni oldini olish maqsadida ishlab chiqilgan. Bu qonun mehnat bozorida, ta’limda va siyosiy ishtirokda gender tengligini rag’batlantirish uchun qo’llaniladi. Finlandiyada davlat idoralari va siyosiy partiyalar uchun gender kvotalari belgilangan. Bu kvotalar ayollar va erkaklar o’rtasidagi tenglikni ta’minlash va ayollarning siyosiy hamda ijtimoiy hayotdagi rolini oshirishga qaratilgan. Finlandiyada ota-onalik ta’tillari tizimi juda rivojlangan bo’lib, erkaklar uchun ham keng imkoniyatlar yaratilgan. Ota-onalar o’rtasida ta’tillarni teng taqsimlash orqali ayollarning mehnat bozorida faolroq bo’lishlari ta’minlanadi. Finlandiya hukumati ayollarning rahbarlik lavozimlariga ko’tarilishlarini rag’batlantirish uchun turli dasturlarni amalga oshirdi. Xususan, davlat kompaniyalari va idoralarda ayollarning ishtirokini oshirish maqsadida ularni rahbarlik lavozimlariga tayinlashda ustunlik beriladi. Finlandiyada ta’lim tizimida gender tengligi targ’ib qilinadi. Maktablar va universitetlarda ayollar va erkaklar uchun teng imkoniyatlar yaratish, ta’lim dasturlarida gender tengligini targ’ib qilish faol amalga oshiriladi. Finlandiya ayollarni tadbirkorlik va iqtisodiy ishtirokda faollashtirish uchun moliyaviy yordam va qo’llab-quvvatlash dasturlarini joriy etgan. Bu dasturlar ayollarni ishbilarmonlik faoliyatiga jalb qilish va ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirishga yo’naltirilgan.

Norvegiya:

Norvegiya 2024-yilda gender tengligi indeksida uchinchi o’rinni egalladi. Mamlakat 87.5% gender farqini yo`qotishga erishgan. Norvegiyada ayollarning iqtisodiy ishtiroki va siyosiy vakilligi yuqori bo’lib, bu mamlakatda gender tengligini ta’minlash bo’yicha davlat siyosatining samarasidir. Norvegiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Quyida ushbu mamlakatning gender tengligini yaxshilash yo’lidagi asosiy qadamlaridan ba’zilari keltirilgan. Norvegiya 1978-yilda Gender tengligi to’g’risidagi qonunni qabul qildi, bu qonun mehnat bozorida, ta’limda, va siyosiy ishtirokda ayollar va erkaklar o’rtasida teng imkoniyatlarni ta’minlashga qaratilgan. Ushbu qonun vaqt o’tishi bilan yangilandi va mustahkamlandi, hozirgi kunda esa barcha sektorlar uchun gender tengligini ta’minlashda asosiy vosita bo’lib xizmat qiladi. Norvegiyada siyosiy partiyalar uchun gender kvotalari joriy etilgan. Bu qoidaga ko’ra, siyosiy partiyalarda rahbarlik lavozimlariga kamida 40% ayollar yoki erkaklar saylanishi kerak. Bu chora Norvegiyada ayollarning siyosiy jarayonlardagi ishtirokini sezilarli darajada oshirdi. Norvegiyada ota-onalik ta’tili tizimi juda rivojlangan. 1993-yilda joriy etilgan ota-onalik ta’tili tizimi otalar uchun maxsus kvotalarni o’z ichiga oladi, bu otalarning bolalarga g’amxo’rlik qilishda faol ishtirokini rag’batlantiradi. Bu esa ayollarning mehnat bozoriga qaytishini osonlashtiradi. 2003-yilda Norvegiyada davlat va xususiy kompaniyalarda rahbarlik kengashlariga ayollarning kamida 40% vakilligini ta’minlash uchun qonun qabul qilindi. Bu qonun ayollarni yuqori rahbarlik lavozimlariga ko’tarilishiga imkoniyat yaratdi. Norvegiya ta’lim tizimida gender tengligini ta’minlashga katta e’tibor beradi. Maktablar va universitetlarda gender tengligi bo’yicha maxsus dasturlar joriy etilgan bo’lib, ular orqali ayollar va erkaklar uchun teng imkoniyatlar yaratiladi. Norvegiya hukumati ayollarning mehnat bozoridagi ishtirokini oshirish uchun qo’shimcha rag’batlantiruvchi chora-tadbirlarni amalga oshirdi, jumladan, ayollar uchun yanada qulay ish sharoitlari yaratish va mehnat bozorida gender tengligini targ’ib qilish bo’yicha maxsus dasturlar joriy etdi. Ushbu tadbirlar natijasida Norvegiya dunyodagi eng yuqori gender tengligini ta’minlagan davlatlardan biri bo’lib, ayollar va erkaklar o’rtasida teng imkoniyatlar va huquqlarni kafolatlaydi.

Yangi Zelandiya:

Yangi Zelandiya 2024-yilda gender tengligi indeksida to’rtinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 83.5% gender farqini yo`qotishga erishgan. Bu mamlakatning ayollar huquqlarini himoya qilish va ularga teng imkoniyatlar yaratishga qaratilgan faol siyosati tufayli erishilgan. Yangi Zelandiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Yangi Zelandiya 1970-yillardan boshlab gender tengligini ta’minlash uchun bir qator qonunlarni qabul qildi. 1972-yilda «Teng maosh to’lash to’g’risidagi qonun» qabul qilindi, bu qonun ayollar va erkaklar uchun teng maosh to’lashni kafolatlaydi. Shuningdek, 1993-yilda qabul qilingan «Inson huquqlari to’g’risidagi qonun» kamsitishni taqiqlaydi va gender tengligini ta’minlashni maqsad qilib qo’yadi. Yangi Zelandiya ota-onalik ta’tilini qo’llab-quvvatlovchi keng qamrovli tizimga ega. 2002-yilda joriy etilgan «Betob bolalar uchun parvarish ta’tili» ota-onalarga betob bolalarga g’amxo’rlik qilish uchun ta’til olish imkonini beradi. Bu chora ayollarning mehnat bozorida ishtirokini oshirishga xizmat qiladi. Yangi Zelandiyada siyosiy partiyalar va davlat tashkilotlarida ayollarni rahbarlik lavozimlariga tayinlashni rag’batlantiruvchi siyosiy kvotalar mavjud. Bu ayollarning siyosiy jarayonlarda va rahbarlik lavozimlarida faol ishtirok etishini ta’minlashga qaratilgan. Yangi Zelandiya hukumati ayollarni rahbarlik lavozimlariga ko’tarishni rag’batlantirish uchun maxsus dasturlarni amalga oshiradi. Bu dasturlar orqali ayollarni yuqori lavozimlarga tayinlash va ularning rahbarlikka erishish imkoniyatlarini kengaytirishga qaratilgan. Yangi Zelandiya ta’lim tizimida gender tengligini ta’minlash uchun maxsus dasturlarni amalga oshiradi. Maktablar va universitetlarda gender tengligi targ’ib qilinadi, va bu orqali ayollar va erkaklar uchun teng imkoniyatlar yaratiladi. Yangi Zelandiya hukumati ayollarning iqtisodiy ishtirokini oshirish uchun moliyaviy yordam va qo’llab-quvvatlash dasturlarini joriy etgan. Bu dasturlar ayollarning tadbirkorlik faoliyatiga jalb qilinishini va ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirishga yo’naltirilgan.

 Shvetsiya:

Shvetsiya 2024-yilda gender tengligi bo’yicha beshinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 81.6% gender farqini yo`qotishga erishgan. Shvetsiya ayollarning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish va siyosiy vakillikni oshirish borasida davom etayotgan islohotlari bilan ajralib turadi. Shvetsiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun so’nggi yillarda bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Shvetsiyada ota-onalik ta’tili tizimi uzoq vaqtdan beri rivojlangan bo’lsa-da, so’nggi yillarda ushbu tizim yanada kengaytirildi. 2016-yilda joriy etilgan yangi qoidaga ko’ra, ota-onalar orasida ta’tilning kamida 90 kunlik qismi otalar uchun maxsus ajratilgan. Bu chora otalarning bolalarga g’amxo’rlik qilishdagi rolini oshirish va ayollarning mehnat bozoriga qaytishini qo’llab-quvvatlash maqsadida amalga oshirilgan. Shvetsiya hukumati gender tengligini ta’minlash bo’yicha milliy strategiyalarni ishlab chiqdi va amalga oshirdi. Ushbu strategiyalar mehnat bozorida, ta’limda, va siyosiy sohalarda gender tengligini oshirishga qaratilgan. Ayniqsa, 2018-yilda qabul qilingan «Shvetsiya gender tengligi dasturi» gender tengligini ta’minlash uchun zarur bo’lgan barcha sohalarda ishlashni maqsad qilib qo’ygan. Shvetsiya davlat boshqaruvi va siyosiy qarorlar qabul qilish jarayonida gender tengligini baholash tizimlarini joriy etdi. Ushbu tizimlar yordamida har bir qaror va siyosiy chora-tadbirning gender tengligiga ta’siri oldindan baholanadi va kerakli o’zgartirishlar kiritiladi. Shvetsiyada ayollarning siyosiy va iqtisodiy ishtirokini oshirish uchun turli dasturlar amalga oshirilmoqda. Xususan, ayollarni rahbarlik lavozimlariga ko’tarish va ularning biznesda faol ishtirokini qo’llab-quvvatlashga qaratilgan maxsus tadbirlar amalga oshirilmoqda. Shvetsiya so’nggi yillarda ayollarga nisbatan zo’ravonlikka qarshi kurashish bo’yicha qattiqroq qonunlarni joriy qildi va qo’llab-quvvatlash tizimlarini kengaytirdi. Bu chora-tadbirlar ayollarning xavfsizligini ta’minlash va ularning jamiyatdagi ishtirokini oshirishga qaratilgan. Shvetsiya ish beruvchilarni ayollar va erkaklar o’rtasida teng maosh to’lashni kafolatlashga majbur qiluvchi qattiq qonunlarni joriy etdi. Bu siyosat ayollarning mehnat bozoridagi imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qiladi. Shvetsiya ushbu va boshqa ko’plab tadbirlar orqali gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash bo’yicha dunyodagi yetakchi davlatlardan biri bo’lib qolmoqda​.

Germaniya:

Germaniya 2024-yilda gender tengligi indeksida yettinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 81% gender farqini yo`qotishga erishgan. Germaniya iqtisodiy va siyosiy sohalarda gender tengligini ta’minlash bo’yicha katta yutuqlarga erishgan. Germaniya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun so’nggi yillarda bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. 2016-yilda Germaniya davlat va xususiy kompaniyalar kengashlariga ayollarning ishtirokini oshirish maqsadida majburiy gender kvotalarini joriy etdi. Bu qoidaga ko’ra, yirik kompaniyalar o’zlarining direktorlar kengashida kamida 30% ayollarni o’z ichiga olishi kerak. Ushbu choralar natijasida ayollar rahbarlik lavozimlarida kengroq vakillikka ega bo’lishdi. Germaniya ota-onalik ta’tili tizimini kengaytirdi, bu tizim ota-onalarga bolalar parvarishi uchun ta’til olish imkonini beradi. Otalarga maxsus ta’til kvotalari ajratilgan, bu esa gender tengligini oshirish va ayollarning mehnat bozoriga qaytishini qo’llab-quvvatlash maqsadida amalga oshirilgan. 2017-yilda Germaniyada «Entgelttransparenzgesetz» (Maosh oshkoraligi to’g’risidagi qonun) qabul qilindi. Ushbu qonunga muvofiq, xodimlar o’zlarining ish haqini hamkasblari bilan solishtirish huquqiga ega bo’lib, bu ish beruvchilardan erkaklar va ayollar uchun teng maosh to’lashni talab qiladi. Germaniya hukumati gender tengligini ta’minlash bo’yicha milliy dasturlarni amalga oshirdi. Ushbu dasturlar mehnat bozorida, ta’limda va siyosiy ishtirokda ayollar va erkaklar o’rtasidagi tenglikni oshirishga qaratilgan. Germaniya ayollarning tadbirkorlik faoliyatini qo’llab-quvvatlash va ularning iqtisodiy ishtirokini oshirish uchun moliyaviy yordam dasturlarini amalga oshirdi. Bu dasturlar orqali ayollarning iqtisodiy mustaqilligini oshirish va ularning biznesda faol ishtirokini ta’minlash maqsad qilingan. Germaniya so’nggi yillarda ayollarga nisbatan zo’ravonlikka qarshi kurashish bo’yicha qonunlarni kuchaytirdi va qo’llab-quvvatlash tizimlarini kengaytirdi. Bu chora-tadbirlar ayollarning xavfsizligini ta’minlash va ularning ijtimoiy hayotda faol ishtirokini oshirishga qaratilgan.

Namibiya:

Namibiya 2024-yilda gender tengligi bo’yicha dunyoda sakkizinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 80.5% gender farqini yo`qotishga erishgan. Namibiyada ayollarning iqtisodiy ishtiroki va ta’limga kirish imkoniyatlarini oshirish bo’yicha muvaffaqiyatli dasturlar amalga oshirilmoqda. Namibiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun so’nggi yillarda bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Namibiyada siyosiy partiyalar va davlat idoralarida gender kvotalari joriy etilgan. Bu kvotalar ayollarning siyosiy jarayonlarda ishtirokini oshirish va ularni rahbarlik lavozimlariga tayinlash maqsadida amalga oshirilgan. Namibiya hukumati ayollarning iqtisodiy ishtirokini oshirish va ularni tadbirkorlik faoliyatiga jalb qilish uchun qo’llab-quvvatlash dasturlarini joriy etdi. Ushbu dasturlar orqali ayollarga moliyaviy yordam va treninglar beriladi, bu ularning iqtisodiy mustaqilligini oshirishga xizmat qiladi. Namibiyada ta’lim tizimida gender tengligini ta’minlash bo’yicha maxsus dasturlar joriy etilgan. Bu dasturlar orqali qiz bolalar va o’g’il bolalar uchun teng ta’lim imkoniyatlari yaratiladi va qizlarning ta’lim olishiga ko’proq e’tibor qaratiladi. Namibiya hukumati va fuqarolik jamiyati tashkilotlari gender tengligini targ’ib qilish uchun bir qator kampaniyalar va tadbirlar o’tkazmoqda. Bu tadbirlar orqali jamiyatda gender tengligining ahamiyati tushuntiriladi va bu borada xabardorlik oshiriladi. Namibiyada ayollarni kamsitishga va zo’ravonlikka qarshi kurash bo’yicha qonunlar kuchaytirildi. Ushbu qonunlar ayollarning huquqlarini himoya qilish va ularning xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan.

Irlandiya:

Irlandiya 2024-yilda gender tengligi indeksida to’qqizinchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 80.2% gender farqini yo`qotishga erishgan. Irlandiya siyosiy va iqtisodiy sohalarda ayollarning vakillik darajasini oshirish bo’yicha samarali islohotlar o’tkazmoqda. Irlandiya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun so’nggi yillarda bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. Irlandiya 2017-2020-yillarda gender tengligini targ’ib qilish va gender farqini kamaytirish uchun milliy strategiya ishlab chiqdi. Ushbu strategiya ayollarni mehnat bozorida faolroq ishtirok etishga, rahbarlik lavozimlariga ko’tarilishiga va siyosiy jarayonlarda ishtirok etishga rag’batlantirishni maqsad qilib qo’ydi. 2020-yilda Irlandiya hukumati «Teng Maosh To’lash To’g’risidagi Qonun»ni qabul qildi, bu qonunga ko’ra, kompaniyalar xodimlar o’rtasida maosh farqlarini oshkora qilishlari va ayollar va erkaklar o’rtasidagi maosh farqlarini kamaytirish uchun choralar ko’rishlari shart. Bu chora ayollarning iqtisodiy tengligini ta’minlashga qaratilgan. Irlandiya ota-onalik ta’tilini kengaytirish va ota-onalar uchun ko’proq imkoniyatlar yaratish bo’yicha chora-tadbirlarni amalga oshirdi. 2019-yilda otalar uchun ikki haftalik to’lanadigan ota-onalik ta’tili joriy etildi, bu esa gender tengligini oshirish va ayollarning mehnat bozoriga qaytishini qo’llab-quvvatlashga yordam berdi. Irlandiya 2012-yilda saylovlarda ayollarning ishtirokini oshirish maqsadida siyosiy kvotalarni joriy etdi. Bu qoidaga ko’ra, siyosiy partiyalar kamida 30% ayollarni nomzod sifatida ko’rsatishlari kerak. Ushbu chora ayollarning siyosiy ishtirokini Irlandiya ayollarga nisbatan zo’ravonlikka qarshi kurashni kuchaytirdi. 2018-yilda «Domestic Violence Act» (Ichki zo’ravonlik to’g’risidagi qonun) yangilandi va kengaytirildi, bu qonun ayollarning huquqlarini himoya qilish va ularning xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan. Irlandiya hukumati ayollar uchun ta’lim va kasbiy rivojlanish imkoniyatlarini kengaytirish bo’yicha bir qator dasturlarni amalga oshirdi. Ushbu dasturlar orqali ayollarni yangi kasblar va sohalarga jalb qilish va ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish maqsad qilingan.

Ispaniya:

Ispaniya 2024-yilda gender tengligi indeksida o’ninchi o’rinni egalladi. Mamlakatda 79.7% gender farqini yo`qotishga erishgan. Ispaniyada ayollar uchun mehnat va ta’lim imkoniyatlarini kengaytirish bo’yicha ko’p yillik siyosat amalga oshirilmoqda. Ispaniya gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash uchun so’nggi yillarda bir qator muhim siyosiy tadbirlar va o’zgarishlarni amalga oshirdi. 2020-yilda Ispaniyada «Teng Maosh To’lash To’g’risidagi Qonun» qabul qilindi, bu qonunga ko’ra, kompaniyalar xodimlar o’rtasida maosh farqlarini kamaytirish va maosh tuzilishini oshkora qilishlari shart. Ushbu chora gender farqini kamaytirishga va ayollarning iqtisodiy tengligini ta’minlashga qaratilgan. Ispaniyada ota-onalik ta’tili tizimi 2021-yilda kengaytirildi. Ushbu tizimga ko’ra, otalarga 16 haftalik to’lanadigan ta’til beriladi, bu esa ayollarning mehnat bozorida ishtirokini rag’batlantirish va ota-onalar o’rtasida tenglikni ta’minlashga xizmat qiladi. Ispaniyada siyosiy partiyalar va davlat idoralari uchun gender kvotalar joriy etilgan. Bu qoidalar ayollarning siyosiy va ijtimoiy hayotdagi ishtirokini oshirishga qaratilgan bo’lib, bu chora-tadbirlar siyosiy jarayonlarda va rahbarlik lavozimlarida ayollarni ko’proq vakillik qilishiga yordam beradi. Ispaniya hukumati gender tengligini targ’ib qilish bo’yicha milliy strategiyalar ishlab chiqdi va amalga oshirdi. Bu strategiyalar ayollarning ta’lim, sog’liqni saqlash, iqtisodiy va siyosiy sohalarda teng huquq va imkoniyatlarga ega bo’lishini ta’minlashga qaratilgan. Ispaniyada ayollarga nisbatan zo’ravonlikka qarshi kurash bo’yicha qattiq choralar ko’rildi. 2019-yilda «Kuchli jinsiy zo’ravonlikka qarshi kurash to’g’risidagi qonun» qabul qilindi, bu qonun ayollarning huquqlarini himoya qilish va ularning xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan. Ispaniya hukumati ayollarni tadbirkorlik faoliyatiga jalb qilish va ularning iqtisodiy ishtirokini oshirish uchun moliyaviy yordam dasturlarini joriy etdi. Ushbu dasturlar orqali ayollarning biznesda faol ishtirokini qo’llab-quvvatlash va ularning iqtisodiy imkoniyatlarini kengaytirish maqsad qilingan.

O’zbekiston ilk bor Global gender tafovuti indeksi 2024-yil hisobotiga kiritildi. Global Gender Gap Index 2024-yilgi hisobotiga ko’ra, O’zbekiston 146 mamlakatlar orasida 0.681 ball bilan 108 o’rinda joy oldi.

2024-yilda gender tafovuti eng kichik bo’lgan davlat 0.935 ball bilan Islandiya mamlakatlar orasida yuqori o’rinni egallagan. Gender tafovutlari eng yuqori bo’lgan mamlakatlar orasida Yaman (0.568) va Pokiston (0.570) ustunlik qilmoqda. Barcha subindekslar uchun mumkin bo’lgan eng yuqori ball 1 (gender tenglik) va eng past ball 0 (nomutanosiblik) hisoblanadi. O’zbekistonda gender farqini kamaytirish va gender tengligini ta’minlash borasida so’nggi yillarda bir qator muhim chora-tadbirlar amalga oshirildi. Ushbu chora-tadbirlar mamlakatda gender tengligini oshirish, ayollarning iqtisodiy va ijtimoiy hayotda ishtirokini kengaytirish maqsadida olib borilgan.