AYOLLAR, BIZNES VA QONUN INDEKSI (Women, Business and Law Index)

     “Ayollar, biznes va qonun” indeksi 2009-yilda Jahon banki loyihasi asosida ishlab chiqilgan bo‘lib, 2010-yildan buyon muntazam ravishda o‘tkazib kelinmoqda. Ushbu indeks ayollarning iqtisodiy imkoniyatlariga ta’sir ko‘rsatadigan qonunlar va qoidalar haqida ma’lumotlar to‘plab, ayollarning iqtisodiy imkoniyatlarini yaxshilash, kengaytirish va gender huquqlarini ta’minlash bo‘yicha tadqiqotlar olib boradi. “Ayollar, biznes va qonun 1.0” indeksi o‘z ichiga 1971-yildan 2024-yilgacha bo‘lgan davrni qamrab olgan holda jami 35 ta savol va 8 ta ko‘rsatkich bo‘yicha mamlakatlarning erkaklar va ayollarning iqtisodiy imkoniyatlardan foydalanish o‘rtasidagi huquqiy tafovutlarni baholab borgan.

     Jahon banki 2024-yildan boshlab esa qonunlarning hayotga tatbiq etilishidagi tafovutlarni aniqlash maqsadida yangi “Ayollar, biznes va qonun 2.0” metodologiyasini va ikki yangi ko‘rsatkich — «xavfsizlik» va «bola parvarishi» indikatorlarini joriy qilgan. Ushbu metodologiya va indikatorlar orqali qonunlarni nafaqat rasmiy jihatdan o‘rganish, balki ularning amalda tatbiq etilishini qo‘llab-quvvatlovchi mexanizmlarning mavjudligini tekshiradi hamda ekspertlar fikri asosida qonunlarning ayollar hayotiga ta’sirini o‘lchaydi va avvalgi mavjud ko‘rsatkichlarni qayta ko‘rib chiqadi. O‘zbekiston “Ayollar, biznes va qonun” indeksining asosiy indikatorlari bo‘yicha 2020-yilda xotin-qizlar huquqlari va gender tenglik bo‘yicha ahamiyatga molik islohotlarni amalga oshirgan 27 ta davlat qatoriga kiritilib, so‘ng 5 pog‘onaga yuqorilab, O‘zbekiston dunyo davlatlar orasida 134-o‘rinni egalladi. Indeksining 2021, 2022 va 2023-yillardagi hisobotlarida O‘zbekiston 190 ta davlat orasida 70,6 ball, 2024-yilda O‘zbekiston 190 ta davlat orasida 82,5 ball qayd etgan holda Markaziy Osiyoda birinchilikni egallagan. “Ayollar, biznes va qonun” indeksining 2024-yil hisobotiga ko‘ra, O‘zbekiston “ish joyi” ko‘rsatkichi bo‘yicha 100 balldan 50 ball, “pensiya” ko‘rsatkichi bo‘yicha 50 ball, “ota-onalik” ko‘rsatkichi bo‘yicha esa 60 ball bilan past natija ko‘rsatgan.